Thermische geleidbaarheid van biobased vulmaterialen wordt uitgedrukt in de lambda-waarde (λ) en varieert tussen 0,035 tot 0,055 W/mK voor de meeste natuurlijke isolatiematerialen. Deze waarden bepalen hoe goed het materiaal warmte tegenhoudt – hoe lager de waarde, hoe beter de isolatie. Biologische materialen zoals hennepvezel, houtvezels en cellulose bieden vergelijkbare prestaties als traditionele isolatie, maar met voordelen voor gezondheid en milieu.
Wat betekent thermische geleidbaarheid eigenlijk bij isolatiematerialen?
Thermische geleidbaarheid is de eigenschap die aangeeft hoe snel warmte door een materiaal beweegt. Bij isolatiematerialen willen we juist dat warmte langzaam doorkomt, dus zoeken we naar een lage lambda-waarde. De lambda-waarde (λ) wordt uitgedrukt in W/mK (Watt per meter per Kelvin).
Een praktisch voorbeeld: glaswol heeft vaak een lambda-waarde van 0,035 W/mK, terwijl hennepvezel rond de 0,040 W/mK scoort. Dit kleine verschil betekent dat je iets dikkere isolatie nodig hebt met hennep om dezelfde warmteweerstand te bereiken. Maar dat verschil is minimaal – vaak slechts enkele centimeters extra dikte.
Voor de bouwpraktijk vertaal je de lambda-waarde naar de benodigde dikte isolatie. Als je een Rc-waarde (warmteweerstand) van 4,5 m²K/W wilt bereiken, heb je met een lambda van 0,040 precies 18 centimeter isolatie nodig. Met een lambda van 0,035 volstaat 15,75 centimeter.
Welke biobased vulmaterialen hebben de beste isolatiewaarden?
Cellulose-isolatie presteert het beste onder de biobased materialen met lambda-waarden tussen 0,035-0,040 W/mK. Hennepvezel volgt op de tweede plaats met 0,040-0,045 W/mK, terwijl houtvezels en kurk iets hogere waarden hebben rond 0,045-0,055 W/mK.
Hier een overzicht van de belangrijkste biologische isolatiematerialen:
- Cellulose: λ = 0,035-0,040 W/mK – gemaakt van gerecycled papier, excellent voor spouwmuren
- Hennepvezel: λ = 0,040-0,045 W/mK – natuurlijk antibacterieel, geen jeuk bij verwerking
- Houtvezels: λ = 0,038-0,050 W/mK – goede vochtregulatie, geschikt voor daken
- Kurk: λ = 0,045-0,055 W/mK – waterbestendig, ideaal voor vochtige ruimtes
- Vlas: λ = 0,040-0,045 W/mK – sterke vezels, duurzaam in gebruik
Ter vergelijking: traditionele glaswol haalt 0,032-0,040 W/mK en steenwol 0,035-0,045 W/mK. De natuurlijke alternatieven zitten dus in hetzelfde bereik, met als voordeel dat ze geen irritatie veroorzaken tijdens verwerking en een gezonder binnenklimaat creëren.
Hoe beïnvloeden vocht en temperatuur de prestaties van natuurlijke isolatie?
Vocht heeft meer impact op biobased materialen dan temperatuur. Bij 5% vochtopname kan de thermische geleidbaarheid met 20-30% verslechteren. Temperatuurschommelingen tussen -20°C en +40°C beïnvloeden natuurlijke isolatie slechts minimaal, meestal minder dan 5% verandering in lambda-waarde.
Biologische materialen hebben een eigenschap die zowel voor- als nadeel kan zijn: ze zijn dampopen. Dit betekent dat ze vocht kunnen opnemen en weer afgeven. In een goed ontworpen constructie helpt dit bij vochtregulatie en voorkomt het schimmelvorming. Maar bij slechte detaillering kan vochtindringing de isolatiewaarde aantasten.
Seizoensgebonden variaties zijn beperkt. Houtvezels en hennep houden hun isolatiewaarde goed vast bij vorst. In de zomer, bij temperaturen tot 40°C, blijven de prestaties stabiel. Wel belangrijk: zorg voor goede ventilatie achter gevelbekleding om opwarming en vochtstagnatie te voorkomen.
Langetermijnprestaties zijn uitstekend als de constructie droog blijft. Cellulose en hennep behouden hun isolatiewaarde decennialang. Kurk is zelfs bestand tegen incidentele bevochtiging zonder blijvende schade aan de thermische prestaties.
Waarom kiezen steeds meer bouwers voor biologische vulmaterialen?
Bouwers kiezen biologische vulmaterialen omdat ze een gezonder werkklimaat bieden zonder jeuk of irritatie, bijdragen aan CO2-opslag in plaats van uitstoot, en een natuurlijke vochtregulatie hebben die schimmelvorming tegengaat. Daarnaast zijn deze materialen herbruikbaar aan het einde van de levensduur.
De gezondheidsvoordelen zijn direct merkbaar. Geen jeuk tijdens verwerking, geen beschermende kleding nodig, en geen uitstoot van schadelijke gassen of microplastics. Bewoners profiteren van een prettig binnenklimaat door de natuurlijke vochtregulatie van deze materialen.
Vanuit milieuoogpunt slaan biobased materialen CO2 op tijdens hun groei. Een houten woning houdt deze CO2 vast zolang het gebouw bestaat. Bij sloop kunnen de materialen opnieuw worden gebruikt of biologisch afbreken, wat perfect past bij circulair bouwen.
In prefab bouw bieden natuurlijke materialen extra voordelen. Ze zijn lichter dan traditionele materialen, waardoor transport en montage eenvoudiger worden. Het lichte gewicht betekent ook minder zware funderingen en eenvoudigere hijswerkzaamheden op de bouwplaats.
De ontwerpvrijheid is groot. Natuurlijke materialen zijn flexibel bewerkbaar en geven warme, karaktervolle afwerkingen. Ze passen perfect bij de hedendaagse vraag naar duurzame, onderscheidende architectuur.
Welke lambda-waarde heb je nodig voor verschillende toepassingen?
Voor spouwmuren volstaat een lambda-waarde van 0,045-0,050 W/mK, voor dakisolatie is 0,040-0,045 W/mK beter vanwege de beperkte ruimte, en voor vloerisolatie kun je tot 0,055 W/mK gaan omdat je meer dikte kunt toepassen. De keuze hangt af van beschikbare ruimte en gewenste Rc-waarde.
Praktische richtlijnen per toepassing:
Spouwmuren: Hier heb je vaak 8-10 cm ruimte. Met hennepvezel (λ = 0,045) bereik je Rc = 2,2 m²K/W bij 10 cm dikte. Dat voldoet ruim aan de bouwbesluit-eisen. Cellulose geeft iets betere prestaties in dezelfde ruimte.
Dakisolatie: Voor Rc = 6,0 m²K/W heb je met houtvezels (λ = 0,045) ongeveer 27 cm isolatie nodig. Kies voor materialen met lagere lambda-waarden als de spantruimte beperkt is. Kurk werkt goed bij hellende daken vanwege de vormstabiliteit.
Vloerisolatie: Bij vloeren op de grond kun je vaak dikkere pakketten toepassen. Zelfs met λ = 0,055 bereik je Rc = 3,5 m²K/W met 19 cm isolatie. Kurk is hier ideaal vanwege vochtbestendigheid.
Prefab elementen: In fabrieksmatig vervaardigde wanden kun je precies afstemmen op de gewenste prestaties. Door verschillende biobased materialen te combineren optimaliseer je zowel thermische als akoestische eigenschappen binnen de beschikbare wanddikte.
Bij Natuurlijk Prefab stemmen we de keuze van biobased vulmaterialen altijd af op jouw specifieke project. We berekenen precies welke lambda-waarden en diktes nodig zijn voor optimale prestaties, zodat je woning voldoet aan alle eisen zonder onnodige overdimensionering. Zo krijg je de beste isolatie tegen de scherpste prijs, met materialen die bijdragen aan een gezond en duurzaam woonklimaat. Wil je meer weten over de mogelijkheden voor jouw project? Neem contact met ons op voor persoonlijk advies.
